December

Geschreven door Karel Wolters     

Maandoverzicht december 2018

De weerkundige winter is begonnen, dus langere nachten. De astronomische voor het noordelijk halfrond begint op 21 december als de Zon recht boven de zuidelijke (Steenboks-) keerkring staat en op haar weg terug richting evenaar gaat. "Onze" Zon maakt dan overdag het kleinste boogje door de hemel en komt nog slechts 15 graden boven de horizon als ze in het zuiden staat. Dat kleine boogje betekent ook de kortste dagen van het jaar. De Zon komt deze maand rond half negen op en gaat alweer onder rond half vijf.

Van de blote oog planeten is Saturnus te dicht bij de Zon om waar te nemen, maar Mars is 's-avonds nog te zien, terwijl Mercurius, Venus en in de tweede helft van de maand ook Jupiter ochtendverschijningen zijn.
December is de maand van de bekende meteorenzwerm de Geminiden. De "vallende" sterren zijn tussen 7 en 17 dec. te zien, met het maximum overdag op 14 dec., kijk dus vooral de nacht ervoor en erna vanaf middernacht als de Maan is ondergegaan. Het stofspoor dat de meteoren veroorzaakt is afkomstig van planetoïde Phaethon, die overeenkomst vertoont met kometen.

Op 3 dec. om 7 uur 's-ochtends staat de smalle sikkel van de afnemende Maan recht boven Spica en Venus. Twee ochtenden later is de nog smallere maansikkel op acht graden van Mercurius aangekomen, rond half acht is Mercurius vlak boven de Zuid-oostelijke horizon te vinden, gebruik eventueel een verrekijker. Venus staat tweemaal zover aan de andere kant van de Maan rond 20 graden hoogte.
Op 7 dec. rond zeven uur 's-avonds is er een mooie gelegenheid om met de kleine telescoop Neptunus op te sporen. Deze verste planeet van het zonnestelsel staat dan slechts 7 boogminuten rechtsonder Mars. Het helderheidsverschil is enorm, Mars is van magnitude 0,0 en Neptunus 7,7. Dat is een helderheidsverhouding van meer dan 1:1000.
De volgende avond is Algol rond tien uur in een helderheids minimum en bereikt vijf uur later weer haar normale helderheid.
In de avond van 14 dec. is de Maan in de buurt van Mars (en van Neptunus). De volgende middag bereikt Mercurius haar grootste ochtend-afstand tot de Zon, maar je moet haar vóór zonsopkomst zoeken, rond half acht.
Op 19 december rond kwart voor twee 's-nachts bedekt de Maan een ster van de Walvis, met een kleine telescoop is dit verschijnsel waar te nemen.
Van 20 t/m 23 december kunnen we genieten van een mooie samenstand van Mercurius en Jupiter. Kijk rond acht uur 's-ochtends vlak boven de zuid-oostelijke horizon.
Het helderheidstraject van Algol is geheel waar te nemen in de avond van 28 dec. en de aansluitende nacht.
De laatste twee ochtenden van het jaar en eerste van het nieuwe jaar zien we de Maan in de buurt van Spica en komt ze steeds dichter naar Venus toe.
Een goede jaarwisseling toegewenst.

Home